Het zelfhelend vermogen activeren

Wij kunnen zelf het zelfhelend vermogen van ons lichaam weer activeren. Ons lichaam is bijzonder wijs, het geeft signalen, fluistert, trekt aan de bel en soms schreeuwt het wanneer we te lang over onze grenzen gaan. Klachten ontstaan vaak niet zomaar. Ze kunnen een uitnodiging zijn om dieper te kijken naar hoe we leven, voelen, denken, ademen, eten en omgaan met spanning.

Binnen de reguliere geneeskunde ligt de focus vaak op het fysieke lichaam. Dat is waardevol en soms ook noodzakelijk. Tegelijkertijd zijn we als mens meer dan alleen ons lichaam. We hebben ook emoties, herinneringen, overtuigingen, patronen en een zenuwstelsel dat voortdurend reageert op wat we meemaken. Gezondheid gaat daarom niet alleen over het bestrijden van symptomen. Het gaat ook over luisteren. Naar het lichaam, naar de geest, naar opgeslagen spanning. En naar dat wat gezien, gevoeld of losgelaten wil worden.

Het zelfhelend vermogen speelt hierin een belangrijke rol.

Dat vermogen is geen vaag begrip, maar een natuurlijke kracht die ieder mens in zich draagt. Denk aan een wondje dat vanzelf geneest, je lichaam dat herstelt na rust, of je zenuwstelsel dat tot ontspanning komt wanneer je je veilig voelt. Het lichaam wil steeds terug naar balans. Alleen heeft het daar soms ondersteuning, aandacht en ruimte voor nodig. Want ons lichaam hersteld het beste wanneer het ontspannen is, daarom heeft ons lichaam bij ziekte of verwondingen ook meer behoefte om te slapen.

De verbinding tussen lichaam, geest en ziel

Lichaam, geest en ziel zijn geen losse onderdelen, ze werken voortdurend samen. Je lichaam laat vaak zien hoe het werkelijk met je gaat. Niet als straf, maar als signaal. Langdurige stress, onverwerkte emoties, trauma, ongezonde gewoontes, te weinig rust of het gevoel niet echt jezelf te kunnen zijn, kunnen allemaal invloed hebben op je fysieke en emotionele welzijn.

Je zou het lichaam kunnen zien als een spiegel. Het laat zien waar spanning zit, waar energie niet vrij stroomt en waar je misschien al te lang iets draagt wat eigenlijk aandacht nodig heeft. Dat betekent niet dat ziekte “je eigen schuld” is. Helemaal niet. Maar het nodigt wel uit om jezelf liefdevol af te vragen:

Wat probeert mijn lichaam mij te vertellen?
Waar ben ik over mijn grenzen gegaan?
Welke emoties heb ik weggedrukt?
Waar voel ik mij niet veilig, vrij of verbonden?

Wanneer je op deze manier naar klachten kijkt, ontstaat er ruimte voor bewustwording. En bewustwording is vaak de eerste stap naar verandering.

Het zenuwstelsel als sleutel tot herstel

Een belangrijk onderdeel van het zelfhelend vermogen is het autonome zenuwstelsel. Dit systeem regelt allerlei processen in je lichaam zonder dat je daar bewust over hoeft na te denken, zoals ademhaling, hartslag, spijsvertering, herstel en ontspanning. Binnen dit autonome zenuwstelsel heb je onder andere het sympathische en parasympatische deel. Het sympathische zenuwstelsel kun je zien als het gaspedaal. Het helpt je in actie te komen, alert te zijn en te reageren op gevaar of druk. Het parasympatische zenuwstelsel werkt meer als de rem. Dit deel helpt je ontspannen, herstellen, verteren, slapen en opladen.

Wanneer je langdurig stress ervaart, kan je lichaam in een soort overlevingsstand blijven hangen. Je staat dan steeds “aan”. Je hoofd blijft vol, je adem wordt oppervlakkiger, je spieren blijven gespannen en je lichaam krijgt minder ruimte om te herstellen. Juist daarom is het zo belangrijk om veiligheid, rust en ontspanning te creëren. Niet alleen in je omgeving, maar ook vanbinnen.

Veiligheid als basis voor heling

Je veilig voelen bij jezelf is een diepe basisbehoefte. Zonder dat gevoel blijft het lichaam vaak alert. Veel mensen dragen ervaringen met zich mee die het zenuwstelsel hebben gevormd. Dat kunnen grote trauma’s zijn, maar ook kleinere ervaringen die zich hebben vastgezet. Denk aan afwijzing, onmacht, verdriet, verlatingsangst, boosheid, onzekerheid of het gevoel niet gezien te worden.

Wanneer zulke emoties niet worden verwerkt, kunnen ze later steeds opnieuw geraakt worden. Niet omdat je “zwak” bent, maar omdat je systeem nog iets probeert af te maken, te begrijpen of te ontladen. Deze emoties hebben invloed op je brein, je hormonen, je ademhaling, je spijsvertering en je algehele energie. Daarom is het zo waardevol om niet alleen naar de klacht te kijken, maar ook naar de laag eronder.

Welke emotie leeft daar?
Welke herinnering wordt aangeraakt?
Welke overtuiging draag je al te lang met je mee?

Een stemanalyse kan hierin inzicht geven. Je stem draagt namelijk informatie. Over spanning, emoties, patronen en de manier waarop jouw energie wel of niet vrij stroomt.

Hoe jij je lichaam en geest kunt ondersteunen

Het zelfhelend vermogen versterken begint vaak met kleine, bewuste stappen. Niet door alles in één keer te willen veranderen, maar door jezelf steeds opnieuw uit te nodigen naar meer rust, helderheid en verbinding. Hieronder deel ik verschillende ingangen die kunnen ondersteunen.

Traumaheling

Trauma heeft een grote invloed op het zenuwstelsel en daarmee op het hele lichaam. Wanneer emoties niet verwerkt zijn of wanneer je gedragspatronen hebt ontwikkeld vanuit onveiligheid, kan dat je systeem uit balans brengen. Traumaheling kan helpen om oude spanning laag voor laag los te laten. Niet door te forceren, maar door met zachtheid te kijken naar wat nog vastzit. Er zijn verschillende vormen die hierbij kunnen ondersteunen, zoals:

• EFT, Emotional Freedom Technique
• EMDR
• TRE, Trauma Release Exercises
• Regressietherapie
• Traumatherapie
• Familieopstellingen
• Schaduwwerk

Sommige mensen werken ook met plantmedicijnen. Dit vraagt altijd om grote zorgvuldigheid, goede begeleiding en respect voor wetgeving, veiligheid en contra-indicaties. Het is niet voor iedereen passend. De kern is niet de methode zelf, maar de bereidheid om te kijken naar wat je lichaam en emoties nog met zich meedragen. Voor een aantal van deze methoden kun je het beste een professional inschakelen, maar iets als EFT kun je heel makkelijk zelf doen en leren. 

Ademwerk

Je adem vertelt veel over hoe je je voelt. Adem je hoog in je borst? Houd je vaak je adem vast? Adem je oppervlakkig of snel? Dan kan je lichaam het signaal krijgen dat er gevaar is, ook als dat er op dat moment niet is. Bij chronische stress, angst, onrust of somberheid ademen veel mensen oppervlakkiger. Dit heeft invloed op je energie, je zenuwstelsel en je algehele gezondheid.

Door bewust met je adem te werken, kun je je lichaam helpen ontspannen. Ademwerk kan ondersteunen bij het loslaten van spanning, het reguleren van emoties en het versterken van het contact met je lichaam. Veel mensen zijn zich nauwelijks bewust van hun adem, terwijl daar zoveel winst te behalen valt. Adem is levensenergie, adem brengt je terug naar het nu, adem helpt je zakken in je lichaam. Met ademwerk kun je leren om je parasympatische zenuwstelsel weer meer ruimte te geven. En daarmee geef je je lichaam een belangrijk signaal: het is veilig om te ontspannen.

Voeding als basis

Voeding heeft veel invloed op hoe je je voelt. Het kan je lichaam voeden, maar ook belasten. Wat voor de één gezond is, hoeft dat voor de ander niet te zijn. Daarom is het waardevol om bewust te kijken naar wat jouw lichaam nodig heeft. Zeker bij chronische klachten kan voeding een belangrijke rol spelen. Veel mensen eten vanuit gewoonte, haast of emotie. Niet altijd vanuit wat hun lichaam werkelijk ondersteunt.

Je kunt eens onderzoeken wat er gebeurt wanneer je minder suiker, alcohol, cafeïne, sterk bewerkte voeding, transvetten of producten waar je gevoelig op reageert gebruikt. En juist meer kiest voor voeding met levenskracht. Denk aan:

• Verse (biologische) groenten en fruit
• Gefilterd water
• Noten en zaden (geroosterd, niet gefrituurd).
• Kiemen
• Gefermenteerde voeding of dranken zoals Kefir, (plantaardige) yoghurt, of kombucha
• Verse smoothies met groente en fruit
• Voldoende eiwitten en gezonde vetten

Het is natuurlijk simpel om te zeggen kies altijd voor puur en biologisch, want dat zijn de meest voedzame opties. Tegelijk zijn dit ook de duurste opties en helaas niet voor iedereen financieel haalbaar. Maar kijk dan eens naar wat je zelf in je tuin kan laten groeien, of op je vensterbank. Als voorbeeld aardbeien, is een hele makkelijke plant om te groeien en tevens ook een fruitsoort waar de meeste pesticiden opzitten in de supermarkten.

Voeding hoeft niet perfect te zijn. Het gaat niet om streng zijn voor jezelf. Het gaat om voelen wat jouw lichaam energie geeft en wat je juist uitput.

Mindset en emoties

Je gedachten en emoties hebben invloed op je lichaam, want ook gedachten en emoties hebben een eigen frequentie. Wanneer je veel leeft vanuit angst, wantrouwen, frustratie of zelfkritiek, heeft dat invloed op je systeem. Niet omdat je nooit negatieve emoties mag voelen, maar omdat langdurig vastzitten in deze energie belastend kan zijn.

Emoties zoals verdriet, boosheid, wrok, frustratie of machteloosheid kunnen zich vastzetten wanneer ze geen ruimte krijgen. Daarom is het belangrijk om jezelf bewust te worden van je innerlijke wereld.

Werkelijke emoties duren chemisch in ons lichaam slechts 30 seconden, als we die 30 seconden negeren gaan emoties over in gevoelens en gedachten, welke werkelijk een andere invloed op ons lichaam en geest hebben. En dit zorgt vaak voor negatieve overtuigingen en destructief gedrag.

Het is daarom belangrijk om onderscheid te maken tussen emotie en gevoel. Hoe meer je leeft vanuit vertrouwen, zachtheid en bewustzijn, hoe meer ruimte je lichaam krijgt om te herstellen.

Gedachten, gedrag en trilling

Gedachten en gedrag beïnvloeden de ritmes in je lichaam. Angstige gedachten kunnen stresshormonen activeren, waardoor je hartslag verandert en je lichaam alert wordt. Ook geluidstrillingen hebben invloed op je gedachten, emoties en lichaamssystemen. Wanneer we onze omgeving, gedachten en gedragingen veranderen, verandert ook de trilling in ons lichaam. Zelfs op subtiele niveaus. Alles werkt door. Van binnen naar buiten, van buiten naar binnen.

Daarom is het zo belangrijk om bewust te kiezen waar je jezelf mee voedt. Welke muziek luister je? Welke mensen omring je? Welke gedachten geef je aandacht? Welke energie laat je binnen? Je lichaam luistert altijd mee.

Energie en sound healing

Naast je fysieke lichaam heb je ook een energetisch lichaam. Hierin kunnen herinneringen, emoties en spanningen opgeslagen liggen, ook je cellen dragen informatie met zich mee. Wanneer energie niet vrij stroomt, kunnen er blokkades ontstaan. Deze kunnen zichtbaar of voelbaar worden in bijvoorbeeld chakra’s, meridianen of je aura. Sound healing en energy healing kunnen hierin ondersteunend werken. Ze helpen om beweging te brengen in lagen die met woorden soms moeilijk te bereiken zijn.

Je kunt hiervoor professionele dienstverlening zoeken in vormen als Reiki, Acupunctuur en Sound healing. Maar ook jouw eigen intentie is al een vorm van energieheling. Als je elke ochtend bij het opstaan bewust een intentie zet voor die dag, neem je daarmee een ander energieniveau de dag in.

Je hart heeft bovendien een eigen ritme en energieveld. Het communiceert voortdurend met je brein. Wanneer hart en brein meer in harmonie komen, kan dat bijdragen aan meer rust, balans en veerkracht. Dit wordt ook wel hart-breincoherentie genoemd. Hoe meer harmonie er ontstaat in je systeem, hoe meer ruimte er komt voor het zelfhelend vermogen. Je kunt dit heel eenvoudig doen door bijvoorbeeld de volgende zin 9 keer voor jezelf te herhalen:

 “Mijn hoofd en mijn hart werken vanuit hetzelfde signaal, ze zijn in balans”.

Dit klinkt misschien raar, maar omdat je bewust een intentie zet, geeft dit een hogere frequentie naar je lichaamscellen af. En is 9 een poortgetal en het getal van voltooiing, waardoor het extra krachtig wordt.

Het lichaam ontspannen

Een lichaam dat ziek, vermoeid of overbelast is, heeft vaak veel te verwerken. Het kan energetisch leeg voelen en tegelijkertijd veel stresshormonen aanmaken. Juist dan is ontspanning geen luxe, maar een basis. Door het parasympatische zenuwstelsel te activeren, help je je lichaam terug te keren naar herstel. Je zet als het ware het innerlijke herstelsysteem weer aan. Je kunt dit eenvoudig zelf doen door verschillende vormen van yoga, meditatie, een wandeling in de natuur, Qi-Gong of Tai Chi te doen.

Ontspanning hoeft niet groots te zijn, de kracht zit in herhaling. Je kunt beter:

• 10 keer per dag bewust een hand op je hart leggen en even diep bewust in- en uitademen
• ‘s Avonds voor het slapen gaan een kop lavendel theedrinken
• 2 of 3 keer per dag een klankschaal aanslaan
• Dagelijks 5 minuten naar een bepaalde frequentie luisteren

Dan dat je jezelf één keer per maand een massage, klanksessie, of saunabezoek van een uur gunt. Daarom kun je ook het beste klein beginnen, dan wordt het gewoonte. Je lichaam herinnerd niet alleen stress, maar ook rust.

Mediteren

Meditatie kan een krachtige ondersteuning zijn wanneer je klachten ervaart of meer rust wilt brengen in je systeem. Door regelmatig te mediteren, geef je je lichaam en geest de kans om te vertragen. Je zenuwstelsel krijgt een moment van herstel. Je gedachten worden rustiger. Je bewustzijn wordt ruimer. Meditatie kan helpen om het parasympatische zenuwstelsel te activeren en je hersengolven te veranderen. Daardoor ontstaat er meer ruimte voor ontspanning, helderheid en herstel.

Er zijn veel vormen van meditatie, niet elke vorm is voor iedereen de juiste. Mensen met hele actieve gedachten en innerlijke stemmen, zullen het vaak heel lastig vinden om hun gedachten ‘stil te maken’. Dat hoeft ook niet. Je kunt ook bewust wandelen als meditatie, of vijf minuten naar een plant of boom staren. Het belangrijkste is dat je een vorm vindt die bij jou past. Niet omdat het moet, maar omdat je voelt dat het je ondersteunt.

Heling begint bij bewustwording

De weg naar heling is niet altijd makkelijk. Soms vraagt het de moed om eerlijk naar jezelf te kijken. Naar je emoties, patronen, overtuigingen en de signalen van je lichaam. Maar heling begint of eindigt niet met perfectie, het begint met bewustwording. Met luisteren, met vertragen, met de keuze om jezelf niet langer te negeren.

Je lichaam wil met je samenwerken. Je ziel wil gehoord worden. Je zenuwstelsel wil veiligheid ervaren. Stap voor stap mag je terugkeren naar balans. Naar jouw eigen ritme. Naar de wijsheid van je lichaam.

Leuk weetje: het lichaam onthoudt ook rust

Net zoals het lichaam stresspatronen kan leren, kan het ook rustsignalen leren herkennen. Wanneer je elke avond dezelfde zachte handeling doet, bijvoorbeeld kamillethee, een klankschaal, dimlicht en drie rustige ademhalingen, gaat je lichaam dat ritme op den duur herkennen. Het denkt niet in woorden, maar het leert: Dit betekent vertragen.

Daarom zijn rituelen zo krachtig, niet omdat ze bijzonder ingewikkeld zijn, maar omdat herhaling veiligheid bouwt.